"De eerste stap om uit het leven te halen wat je wilt, is weten wat je wilt."

- Ben Stein, Amerikaans acteur, schrijver en politiek commentator

Ja, ik wil op de hoogte blijven van de activiteiten van het Huis voor Zingeving en de gratis nieuwsbrief ontvangen.

Volgens de boeddhistische leer bezit iedere mens Boeddha-natuur. Daarom hoeft de mens niet iets te worden wat hij nog niet is, maar hij moet zich van dat wat hij altijd geweest is bewust worden, zegt de R.K. Jezuïet en zen-boeddhist Hugo Enomiya-Lasalle.

Nu is met Boeddha-natuur in wezen niet iets bedoeld dat alleen voor boeddhisten geldt, zo vervolgt hij. De mens leeft twee levens. Van het ene, alledaagse, leven is men zich min of meer bewust. Maar dat is niet alles. De mens maakt ook deel uit van het ene onverdeelde, absolute Zijn; niets bestaat onafhankelijk van het Absolute. In de leer van de Boeddha wordt nadrukkelijk gezegd dat het niet voldoende is er alleen maar deel van uit te maken, maar dat men zich hiervan ook bewust moet worden; vandaar het begrip 'zelfverwerkelijking'.  Het wezenlijke, diepste zelf moet tot bewustheid komen. Wanneer dat gebeurt, weet men op hetzelfde moment: het zogenaamde ik is niet wat men in werkelijkheid is. Zodra men verlicht is, wordt het transcendente, absolute Zijn bewust ervaren. Aanvankelijk is de verlichting slechts een flits of een lichtpunt in het binnenste van de psyche, die echter steeds krachtiger en helderder moet worden; uiteindelijk zal het innerlijke licht alle gedachten, woorden en handelingen doorstralen en bepalen.

Dan beleeft de mens, aldus Enomiya-Lasalle, wat Paulus zegt: "Ik leef, maar niet ik leef, doch de Christus in mij". De zen-meesters kennen deze uitspraak ook en zij citeren deze uitspraak soms om duidelijk te maken wat het uiteindelijke doel van za-zen is.

Lasalle attendeert in dit kader nog op een andere christelijke mysticus: Johannes van het Kruis. Evenals in zen, legt ook deze mysticus bijzonder veel nadruk op zelfverloochening, uitwissing van ons grote ego.Volgens Johannes van het Kruis is er een bepaalde meditatie die de mystieke eenwording bevordert en voorbereidt. Deze meditatie is wat betreft innerlijke houding te vergelijken met za-zen. Johannes van het Kruis noemt die meditatie 'het duistere beschouwen'. D.w.z. de ziel of het geestelijk oog schouwt in het volkomen duister. Je ziet er geen object en er kan over niets worden nagedacht. Er is wel licht in dit duister, maar de geest kan het niet waarnemen omdat er nog niet voldoende zuiverheid is, terwijl hij zich door dit duister aangetrokken voelt. Dit lijkt op wat er in de zen-praktijk gebeurt nadat de aanvankelijke moeilijkheden overwonnen zijn en het dus gemakkelijker is om in de toestand van 'zanmai' ofwel diepe concentratie te raken.

Ook de katholieke mysticus Meester Eckehardt wordt door Lasalle in verband gebracht met het boeddhisme. Eckehardt zegt dat men "God moet loslaten omwille van de godheid". D.w.z. om tot het wezen van God, het Absolute te komen, moet men de persoon loslaten, omdat deze een schepping van Gods wezen is. In zen wordt het Absolute nooit als persoon opgevat, maar als volstrekt onpersoonlijk. Meester Eckehardt zegt ook: Wanneer een waarachtig mens, die uit het diepst van zijn wezen handelt, gevraagd wordt:"Waarom handel je?", dan zou hij niet anders kunnen antwoorden dan: "Ik handel, omdat ik handel."Dit antwoord zou ook in zen mogelijk zijn.

Hoe men Eckehardt ook interpreteert, zegt Lasalle, hij staat in ieder geval dichter bij het zenboeddhisme dan de traditionele theologie. Het is niet voor niets dat de reeds eerder genoemde Jezuïet Paul Knitter stelt dat hij 'zonder Boeddha geen christen kan zijn en daarom interreligieus religieus wil zijn'. Het boeddhisme en het christendom hebben het over hetzelfde Absolute."Wij christenen moeten leren erkennen dat er ook andere figuren zijn, binnen andere religieuze tradities, die de levens van andere mensen op eenzelfde manier transformeren", zegt hij. In de Abdij van Zundert zijn de aldaar levende monniken zich daarom al jaren aan het verdiepen in de boeddhistische zen-praktijk.

Bron: Hugo M. Enomiya-Lasalle.(1993). 'De os en zijn hoeder'. Ankh-Hermes.pag.74 e.v.
De R.K. Jezuïet Enomiya-Lasalle is naast zijn Zen en Christendom vooral bekend door zijn boek 'Za-zen en de geestelijke oefeningen van de heilige Ignatius: oefeningen om tot het ware bestaan te komen.'

Geplaatst op 21/10/2011
door Hans Pijnaker


Klik hier voor de huisregels.

Klik hier om terug te gaan naar "Recente berichten"