"Begin met het nodige. Doe daarna het mogelijke. En dan ineens doe je zomaar het onmogelijke..."

- Franciscus

Ja, ik wil op de hoogte blijven van de activiteiten van het Huis voor Zingeving en de gratis nieuwsbrief ontvangen.

Op 1 december a.s. vindt er in Oisterwijk weer een lezing plaats voor 50 plussers over ouder worden georganiseerd door Elkaar Nabij, KBO en GGZ Breburg (locatie: Wijkcentrum De Waterhoef. Aanvang 14:00u). Dit keer is het onderwerp de tijdsbeleving van de ouder wordende mens. Maar wat is tijd eigenlijk?

De filosofe Joke Hermsen maakt een onderscheid tussen kloktijd en innerlijke tijd. Kloktijd, zegt ze, wordt gemeten alsof het een rechte lijn zou zijn, waarop de tijdseenheden als gelijke en van elkaar gescheiden streepjes op de meetlat staan. In de innerlijke tijd zijn de momenten niet in partjes opgedeeld, zoals de minuten en seconden op de klok, maar onderling verbonden. Die innerlijke tijd groeit voortdurend aan, zo vervolgt ze, want hij vult zich met alles wat we ooit meegemaakt, gevoeld of ervaren hebben. Geen van onze beleefde momenten gaat verloren. Ook al kunnen we ons er nauwelijks iets van herinneren, ze zijn er nog, aan de oevers van ons bewustzijn, en bepalen gezamenlijk elk nieuw moment. Deze innerlijke tijd duurt dus ononderbroken voort en zorgt ervoor dat de mens nooit een voltooid feit is, nooit 'af ' is zoals de dingen, maar altijd een wezen in wording blijft. We worden pas ontvankelijk voor die innerlijke tijd, zegt deze filosofe, als we ons leven op zijn beloop durven laten, als we rust durven nemen en ons over kunnen geven aan dagdromen en mijmeringen.
 
Bevindt ons 'ik' zich meer in die praktische kloktijd, in de innerlijke tijd daarentegen leeft ons dieper gelegen 'zelf'. En dat dieper gelegen onbewuste zelf bevat al onze vergeten herinneringen. En hoe meer ik van de invloed van de kloktijd afraak, constateert Hermsen, hoe meer ik samenval met dat diepere zelf. Je voelt je dan minder vervreemd van jezelf en de wereld. De grenzen tussen mij en de mij omringende wereld lijken dan minder scherp getrokken. Alsof het zelf als een omsloten en afgesloten kloktijd zelf zich weer opent en daarmee transformeert ofwel verandert in haar oorspronkelijke poreuze diepere zelf, zo vult de cultuurfilosoof Charles Taylor onderhavig verhaal aan. Een poreus zelf waarin al het deze materiële wereld overstijgende weer toegang kan krijgen. Alsof we belanden in het domein van de ziel, onze grenzeloze en onbepaalde en niet zo scherpafgebakende diepere identiteit, waar ook het spirituele besef zijn plaats heeft.

De moderne westerse mens laat zijn leven in veel te sterke mate door de praktische kloktijd bepalen, heeft het te druk voor zelfreflectie en raakt daardoor niet alleen van zijn zelf maar ook van zijn ziel vervreemd. Die kloktijd is een praktische tijd die we met elkaar afgesproken hebben om de samenleving te kunnen inrichten, transport te regelen en zaken te doen, zegt Hermsen. Het probleem van de moderne westerse mens is dat hij de kloktijd als de enige 'ware' of geldende tijd is gaan ervaren, waardoor hij van zichzelf vervreemd raakt. Die innerlijke tijd daarentegen herbergt onze meest particuliere geschiedenis. Al onze ervaringen, sensaties en indrukken liggen erin opgeslagen. Als een onderhuids meer, dat tegen de oevers van ons bewustzijn klotst. Om er af en toe, als we rust nemen of niets doen, met een golfje overheen te stromen. Waardoor onze geest zich verruimen kan en het contact met het diepere zelf weer hersteld wordt.

Bron: Joke Hermsen.(2011).Windstilte van de ziel. Arbeiderspers. Charles Taylor. (2009).Een seculiere tijd. Lemniscaat.

Geplaatst op 16/11/2011
door Hans Pijnaker


Klik hier voor de huisregels.

Klik hier om terug te gaan naar "Recente berichten"